5 sie 2008, 11:53am

by

leave a comment

Dzieje Bolimowa

Najstarsze ślady osadnictwa w okolicach Bolimowa pochodzą z epoki brązu. Już w X wieku stał tu gród, wokół którego z czasem wyrosła osada targowa.

Do XIV wieku Bolimów należał do kasztelanii łowickiej, potem wszedł w skład Księstwa Rawskiego, którego władca Siemowit III nadał mu około roku 1370 przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim. Prawdopodobnie niedługo po tym pojawił się herb Bolimowa. Świadczyć by o tym mogły trzy zachowane odciski pieczęci miejskich pochodzących z XVI i XVIII wiecznych dokumentów. Na otoku jednej z nich, widnieje gotycki napis „Sigillum opidi Bolemof” na kolejnej „Sigillum oppidi Bolomof : AD 1443″, wreszcie na ostatniej „Sigilum : oppidi : bolmu : A. 1443″, co można przetłumaczyć jako „Znak miejski Bolimowa”. Na wszystkich tych pieczęciach wyobrażona jest ta sama figura herbowa, dwa nałożone na kij przedmioty o nieustalonym znaczeniu.

Odciski pieczęci są na tyle niewyraźne, że uniemożliwiają pewną ich identyfikację. Zakładano, że mogą to być wiaderka ogniowe na kiju, puklerze przebite strzałą czy wreszcie muszelki. Obecnie przyjmuje się, że są to muszle na tle laski pielgrzymiej. W roku 2000 uchwałą Rady Gminy ustanowiono herb Gminy Bolimów, nawiązujący do herbu historycznego.

W roku 1476 Bolimów wraz z resztą ziemi sochaczewskiej przyłączony został do Korony, a w 1481 roku stał się własnością Kazimierza Jagiellończyka. W roku 1519 przywilej lokacyjny Bolimowa potwierdził Zygmunt I (Stary). Około roku 1580 miasto stało się siedzibą starostwa niegrodowego. W XVIII wieku, jednym ze starostów Bolimowa był mecenas sztuki i kompozytor poloneza „Pożegnanie z Ojczyzną”, Michał Kazimierz Ogiński.

Dzięki korzystnemu położeniu i nadanym przywilejom, miasto szybko stało się prężnym ośrodkiem gospodarczym. Lata największej świetności przeżywało w XVI i w pierwszej połowie XVII wieku. Rozwijało się rzemiosło. Liczni byli zduni, bednarze, smolarze, kołodzieje, garncarze oraz malarze i handlarze świętymi obrazami. Działający wówczas w Bolimowie jeden z największych tartaków w Rzeczypospolitej zwany „bolimowską piłą”, dostarczał desek, belek i innych materiałów drzewnych na rozbudowę Warszawy. Miasto liczyło wtedy blisko trzy tysiące mieszkańców, miało trzy kościoły, młyn o pięciu kołach, łaźnię miejską, jatki, karczmy oraz drewniany dwór starościński, z kamienną wieżą zwany „zamkiem”.

Dynamiczny rozwój przerwany został przez „potop”. Miasto spalone zostało przez Szwedów w 1657 r. w odwecie za udział chorągwi starosty bolimowskiego Zygmunta Grudzińskiego w antyszwedzkiej partyzantce. W tym samym roku kolejnych spustoszeń dokonały wojska Rakoczego. Miary klęsk dopełniły kolejne zarazy w latach 1658, 1667, 1710 i 1713.

Z lustracji przeprowadzonej w 1661 r. wynika, że w całym Bolimowie pozostało tylko 10 domów i ani jednego rzemieślnika. Miasto nigdy nie powróciło do swej dawnej świetności.

W trakcie powstania listopadowego w Bolimowie przez pewien czas przebywał generał Jan Skrzynecki. Tutaj też pozbawiono go dowództwa i przekazano je generałowi Dembińskiemu.

Piękną kartę zapisał Bolimów w czasie powstania styczniowego, kiedy to miasto było „bazą” partii sformowanej przez byłego oficera armii carskiej Władysława Stroynowskiego. Wraz z około 150 ludźmi, uzbrojonymi w rewolwery, strzelby myśliwskie i kosy udało się przeprowadzić kilka skutecznych akcji, zmuszających wojska rosyjskie do zdecydowanych przeciwdziałań. Dowodzone przez pułkownika Hagemejstra wojska carskie w sile 600 żołnierzy i kilka sotni kozackich wkroczyły rankiem 7 lutego 1863 roku do Bolimowa, rozpoczynając obławę na oddział Stroynowskiego. Do bitwy doszło przed południem tego samego dnia. Po półtorej godzinie powstańcy zmuszeni zostali do wycofania się. Ich straty wyniosły piętnastu zabitych i kilkunastu rannych. Wydarzenie to upamiętnia stojący w pobliżu wsi Joachimów-Mogiły pomnik. W 1870 r. za udział w powstaniu car ukarał Bolimów kontrybucją i pozbawieniem praw miejskich.

Podczas I wojny światowej w latach 1914-1915 wokół Bolimowa toczyły się uporczywe walki pozycyjne i pojedynki artyleryjskie. W 1915 r. doszło do jednych z pierwszych w tej wojnie ataków gazowych. Niektóre źródła podają, że w wyniku starć nad Rawką zginąć miało aż 70 000 żołnierzy. Świadectwem tamtych wydarzeń są liczne cmentarze, samotne mogiły oraz ślady po okopach, ziemiankach i działobitniach. Często znaleźć można również elementy żołnierskiego wyposażenia z tamtego okresu.

W toku kampanii wrześniowej 1939 r. w okolicy Bolimowa działały jednostki 10 dywizji piechoty armii „Poznań”. W latach okupacji utrzymywało się tu kilka oddziałów partyzanckich A.K. i G.L. Miejscowość została wyzwolona 17 stycznia 1945 roku przez Armię Czerwoną.

Obecnie Bolimów jest siedzibą władz gminy. Rękodzielnicze tradycje podtrzymuje w nim rodzina Konopczyńskich, której wyroby cieszą się dużym powodzeniem, a także wykorzystywane bywają w filmach, jak choćby w „Ogniem i mieczem” czy „Pan Tadeusz”. Prowadzący szeroką działalność artystyczno-kulturalną, Gminny Ośrodek Kultury wspiera miejscowych twórców ludowych i artystycznie uzdolnioną młodzież, skupioną przy pracowni papierowych ozdób (tzw. „bolimowskie kwiaty”).

Corocznie, z dniem św. Anny i odpustem zbiegają się uroczyście obchodzone Dni Bolimowa.

Stosunkowo liczne zabytki, zachowany układ urbanistyczny, a także odziedziczone tradycje świadczą o bogatej i ciekawej historii Bolimowa. Zainteresowanych jego przeszłością odsyłamy do książki Krzysztofa Jana Kalińskiego pod tytułem „Z dziejów Bolimowa”, którą można nabyć w Gminnym Ośrodku Kultury.